دهه اخير، بحث از چیستی و چگونگی هنر اسلامی کمابیش در محافل علمی و دانشگاهی ایران مطرح بوده است. بسیاری از پژوهشگران غربی نیز از زوایا رویکردهای فکری مختلف، عنوان «هنر اسلامی را به کار برده اند و درباره آن سخن گفته اند. هر یک از این رویکردهای مختلف به موضع گیری های متفاوتی در عرصه هایی همچون تاریخ هنر، جامعه شناسی هنر و نقد هنری می انجامد و به طور کلی در عرصه های خلق و دریافت اثر هنری تأثیرات بسزایی می گذارد. از این رو توجه به مبانی فکری این رویکردهای مختلف از اهمیت بنیادینی برخوردار است. از سوی دیگر، با وجود اشتراکات اساسی و مبنایی میان هنرهای مختلف در جهان اسلام، هر یک از انواع هنر از برخی اقتضائات خاص خود نیز برخوردار است که توجه به آن ویژگی ها و اقتضائات، لازمه بحث دقيق نظری درباره هنرهاست. بر این اساس، در کتاب حاضر، کوشیده شده است تا در قالب سه بخش کلی به «مبانی نظریه پردازی در هنر اسلامی»، «مبانی نظری هنرها در جهان اسلام، و «هنر اسلامی از رویکردهای مختلف» پرداخته شود. در زمان امداد و نشان داده است
در بخش نخست، مبانی نظریه پردازی در هنر اسلامی، منابع و روش های مختلف برای شناخت هنر اسلامی در ضمن دو مقاله معرفی و بررسی شده اند. در مقاله «منابع مطالعات نظری در هنر اسلامی»، منابع اولیه مکتوبی که برای شناخت هنر اسلامی قابل استفاده هستند، در قالب پنج دسته معرفی شده اند. این منابع عبارت اند از: متون دینی، متون مربوط به هنرهای خاص، دایرة المعارف ها، متون فلسفی و متون عرفانی. در ذیل هر دسته، برخی از مهم ترین آثار معرفی می شوند و به نحوه استفاده از آن آثار برای فهم و شناخت هنر اسلامی اشاره می شود. بررسی شیوه ها و روش های متفاوتی که در تحلیل و بررسی هنر اسلامی و شناخت رویکرد هنرمندان مسلمان می تواند مورد استفاده قرار گیرد، موضوع مقاله «روش شناسی شناخت هنر اسلامی» است. در این مقاله، علاوه بر روش شناسی قرآن و سنت، روش هایی همچون پدیدارشناسی، تاریخی نگری، هرمنوتیکی و سنت گرایانه معرفی شده اند و مبانی روش شناختی مربوط به هر یک تحلیل شده است.
